In een sfeervol oud schoolgebouw in Amsterdam West praat ik met Carlijn van Ravenstein en Maartje Bolt van Stichting Kleine Lettertjes. Zij organiseren Het Mooie Kinderboekenfestival in de Tolhuistuin in Amsterdam. Daarnaast zijn ze bij tal van andere projecten betrokken, zoals de Woutertje Pieterse Prijs en de Kindernacht van de Poëzie. Natuurlijk heb ik de bubbel bij me, want ik wil graag weten wat Kleine Lettertjes doet om moeilijk bereikbare doelgroepen te bereiken.
Maartje Bol, Rian Visser en Carlijn van Ravenstein
Bubbel Bij al mijn interviews neem ik een bubbel mee. We willen het kind graag in de bubbel krijgen; helemaal verdiept in de wereld van het boek. Maar als leesbevorderaars zitten we zelf soms ook in een bubbel. Als kinderboekenambassadeur bedacht ik het motto: Laat van je lezen. Het is een oproep aan de hele maatschappij om mee te helpen leesplezier uit te dragen. Mensen worden vaak geïnspireerd door wat hun familieleden en vrienden lezen. Iemand vertelt enthousiast over een boek en je denkt: O, dat is ook iets voor mij! Met mijn interviews wil ik onderzoeken hoe we ouders en kinderen kunnen bereiken en leesplezier kunnen overdragen.
Wanneer zijn jullie begonnen? Het eerste Mooie Kinderboekenfestival werd in 2017 samen met Paradiso georganiseerd. Paradiso kreeg de clubzaal in de Tolhuistuin erbij en dat was echt een prachtige locatie voor een kinderboekenfestival. Zoiets bestond nog niet in Nederland. Samen met Lisa Boersen, programmamaakster van Paradiso, richtten we Stichting Kleine Lettertjes op. De eerste editie van het Mooie Kinderboekenfestival was meteen uitverkocht. Toen wisten we dat er behoefte aan was.
”Wij willen de werelden uit kinderboeken tot leven brengen”
Poster Mooie Kinderboekenfestival 2026
Wat maakt het Mooie Kinderboekenfestival uniek? Vaak zijn activiteiten rondom kinderboeken best homogeen. Een auteur komt vertellen of een illustrator tekent live op het podium. Dat doen ze heel erg leuk. Maar er zit zoveel meer in kinderboeken. Wij voelden een enorme kriebel om daar iets mee te doen. Om er theater, muziek, kunstzinnige activiteiten en dergelijke bij te betrekken. Wij willen de werelden uit die boeken tot leven brengen, zodat je nieuwsgierig wordt en het boek wil lezen.
Met een selectiecomité kiezen we eerst de festivaltitels. We kijken dus niet welke schrijver of illustrator we centraal stellen, maar welke boeken. Daar bedenken we een programma bij. Soms kan de maker van het boek ook een rol hebben en samenwerken met een acteur, maar dat hoeft niet.
We halen elementen uit de boeken en onderzoeken met andere kunstdisciplines hoe we die verhalen tot leven kunnen brengen. Uiteindelijk komen er dan een heleboel mensen naar het festival om een leuke dag te beleven.
Is het festival vooral voor kinderen of ook voor ouders? Op het festival zetten we er altijd heel bewust op in dat ouders alles samen met hun kind beleven. We willen niet dat de ouders achterin op hun telefoon zitten. Afgelopen jaar hadden we voor het eerst een smartphone-vrij festival. We hadden een groot doek waar mensen doorheen moesten lopen en daar stond op: Zet hier je telefoon uit en je verbeelding aan.
Foto: Chris van Houts
Maar wilden ouders dan geen foto’s van hun kinderen maken? We hebben een extra fotograaf ingehuurd en die mocht je op de schouder tikken als je een foto van je kind wilde. Het was zo’n andere beleving om geen camera’s in de lucht te zien en geen ouders die alleen door schermpjes kijken. Iedereen zat heel erg in het moment.
Welk publiek komt op zo’n festival af? Zijn het niet vooral ouders die veel voorlezen en kinderen die thuis stapels boeken hebben? Nee, helemaal niet. De Tolhuistuin heeft ook een buurtfunctie in Amsterdam Noord. Daarnaast zoeken we steeds naar manieren om andere publieksgroepen binnen te krijgen. Dat lukt het beste door samen te werken met welzijnsorganisaties die bij gezinnen thuiskomen, met speeltuinverenigingen en voorleesservices. Zij weten welke mensen veel plezier zouden kunnen beleven op zo’n dag, maar daar niet uit zichzelf naartoe gaan. Daar stellen we heel veel vrijkaarten voor beschikbaar, die we laten uitdelen door mensen die er zicht op hebben. We verkopen op het festival kinderboeken, maar ook boeken voor volwassenen. Op de wc-deuren hing een poster, waarop we de ouders rechtstreeks aanspraken. Als je nou echt wil dat je kind gaat lezen, doe het dan zelf ook.
Kinderen luisteren naar De lijst van Violet Sopjes van David Vlietstra. Foto: Chris vanHouts
Luc & Marcelle traden een paar jaar geleden op bij een speeltuinvereniging in Amsterdam Noord met liedjes uit mijn dichtbundel Alle wensen van de wereld. Dat was een soort try-out voor het optreden op het Mooie Kinderboekenfestival en daar kwamen heel veel mensen uit de buurt. Doen jullie dat nog steeds? Voorheen hadden we inderdaad voorprogramma’s die we in de wijken speelden. Daar zijn we mee gestopt. Het werkt nu eigenlijk andersom. De voorstellingen van het festival kunnen achteraf geboekt worden en gaan zo via buurthuizen of bibliotheken de wijken in.
Luc & Marcelle met Alle wensen van de wereld. Foto: Chris van Houts
Jullie hebben ook het project Mooie Kinderboekenfeestjes. Wie bereik je daarmee? Mooie Kinderboekenfeestjes zijn pakketten waarmee medewerkers van BSO’s, bibliotheken, speeltuinverenigingen en buurthuizen op hun eigen plek een kinderboekenfeestje kunnen geven. Er zit een handleiding bij, een instructievideo en activiteiten die heel erg één op één bij het boek aansluiten. Zij zorgen er echt voor dat kinderen de wereld van het boek instappen. Het is dus veel meer dan een boek met een slinger en kleurplaat.
“Lezen moet gewoon onderdeel van de vrije tijd zijn”
Bereik je met de Mooie Kinderboekenfeestjes ook ouders? Kinderen maken bij onze programma’s altijd iets bijzonders dat ze mee naar huis nemen. We hebben zo een keer een theatrale vertelvoorstelling gehad met magische wind. Kinderen mochten de wind, die van een grote ventilator kwam, opvangen en in een reageerbuisje doen. Dopje erop en de magische wind ging mee naar huis. Een ander voorbeeld gaat over een jongetje met een hulpspook uit Mijn spook en ik van Edward van de Vendel. Er wordt gepraat over welke angsten kinderen hebben. Ze gaan met woorden aan de slag en ze maken hun eigen hulpspook met een angst erin. Dat hulpspookje mag mee naar huis. Dat soort dingen bewaren ze heel lang.
Hulpspookjes maken. Foto: Chris van Houts
Zijn er nog dingen die jullie graag zouden willen? Die nog op het verlanglijstje staan? Wij zouden graag zien dat er meer aandacht is voor lezen in de vrije tijd. Lezen moet voor kinderen niet alleen samenhangen met moeten en leren. Voor volwassenen zijn er best veel literaire avonden, bijeenkomsten en festivals. Voor kinderen is er in het buitenschoolse domein bar weinig te doen rondom lezen. We zitten in een brancheorganisatie voor literaire manifestaties en festivals. Er zijn festivals voor volwassenen, die daarbij ook iets voor kinderen doen. Wij zijn echter de enige organisatie die een groot festival rondom kinderboeken aanbiedt. Meer aanbod zou goed zijn en óók meer budget. We worden vaak gebeld door een bibliotheek die een voorstelling wil boeken, maar hooguit budget heeft om één auteur te betalen. Dan willen ze een voorstelling waar meerdere mensen aan meewerken. Bibliotheken hebben prachtige vestigingen waar veel mensen komen, het is een laagdrempelige plek, maar bijna al het geld voor optredens en schrijversbezoeken gaat naar de Bibliotheek op School. Er is nauwelijks geld om in de vakantie een mooi programma neer te zetten.
“Bibliotheken zouden structureel meer geld moeten hebben voor buitenschoolse optredens”
Zijn er nog meer wensen? Carlijn en Maartje hopen dat meer makers zelf meer met hun boeken gaan kunnen doen, naast vertellen en voorlezen. Veel schrijvers doen dit al wel, reageer ik. Ik ben tien jaar Schoolschrijver geweest en heb allerlei knutselopdrachten bij boeken bedacht: stenen beschilderen, fantasieletters gutsen in een gum, planeten bedenken bij Blitz. Ik heb diverse werkvormen bedacht en als ik in een klas kom, laat ik altijd leerlingen zelf iets doen. Carlijn en Maartje beamen dat Schoolschrijvers hier meer in getraind zijn, maar dat er ook schrijvers zijn die dit moeilijk vinden. De schrijverscentrale, een stichting om een schrijver of tekenaar te boeken, zou bijvoorbeeld samen met een schrijver uitgewerkte programma’s kunnen bedenken.
Het is een interessant idee. Ik bedank Carlijn en Maartje voor het gesprek. Mijn periode als Kinderboekenambassadeur zit er bijna op. Ik vond het boeiend om met verschillende organisaties te praten over leesbevordering en doelgroepen te praten en dit gesprek heeft weer mooie inzichten gegeven.
